Sức khỏe

Tăng men gan là gì và những điều người bệnh có quyền biết

Bệnh men gan là gì? Chỉ số men gan bao nhiêu được xem là cao, nguyên nhân men gan tăng cao là gì? Dấu hiệu ra sao? và cách hạ men gan như thế nào? Tất cả những thông tin hữu ích nhất sẽ có trong bài viết dưới đây.

Men gan là gì?

Men gan là các enzyme xúc tác cho các phản ứng chuyển hóa ở gan, bao gồm các loại enzyme cơ bản sau:

Alanine transaminase (ALT hoặc SGPT)

Aspartate transaminase (AST hoặc SGOT)

Gamma-glutamyl transferase (GGT)

Phosphatase kiềm (ALP) được tìm thấy ở các vi-ti mật quản và xoang mạch gan trong đơn vị cấu trúc cơ bản gan.

Men gan cao là gì?

men-gan-cao-la-gi

Bị men gan cao là sao?

Khi gan ở trạng thái bình thường, luôn có các tế bào gan mới sinh ra và các tế bào cũ chết đi. Các tế bào gan chết đi sẽ giải phóng một lượng enzyme chuyển hóa vào máu và nồng độ thường dưới 35 UI/L. Vì một lí do nào đó khiến lượng các tế bào gan chết tăng lên bất thường, dẫn đến nồng độ men gan trong máu cũng tăng cao lên, vượt quá ngưỡng quy định gọi là hiện tượng men gan cao.

Men gan cao có nguy hiểm không?

Tăng men gan có nguy hiểm không? Tác hại của men gan cao là gì? Nếu men gan tăng cao hơn chỉ số bình thường từ 1 đến 2 lần là mức độ tăng nhẹ, gấp từ 2 đến 5 lần là mức độ trung bình, cao gấp 5 lần là mức độ nặng.

Men gan cao là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang mắc một bệnh lý nào đó, không chỉ ở gan mà có thể là ở các bệnh lý ở các cơ quan khác nữa. Bởi vậy, khi có dấu hiệu men gan cao cần đi thăm khám tại các cơ sở y tế để xác định nguyên nhân, từ đó có biện pháp điều trị phù hợp.

Nguyên nhân tăng men gan là gì?

Có nhiều nguyên nhân gây men gan cao. Dưới đây chúng tôi liệt kê một số nguyên nhân cơ bản như sau:

nguyen-nhan-men-gan-cao

Vì sao men gan cao?

Do viêm gan

Viêm gan là nguyên nhân gây tăng men gan đầu tiên thường nghĩ đến khi nói về bệnh lý này. Các nguyên nhân gây viêm gan thường là:

Do virus: theo y học có 5 loại virus có khả năng gây viêm gan là A, B, C, D, E. Trong số đó, viêm gan A, D, E hiếm gặp trong cộng đồng, viêm gan B, C nguy hiểm nhất vì vừa gây viêm gan cấp tính và mạn tính kéo dài, tăng nguy cơ ung thư gan và xơ gan. Khi các loại virus trên xâm nhập vào cơ thể, chúng sẽ phá hủy tế bào tại gan, dẫn đến sự phóng thích quá mức các enzyme chuyển hóa và gây nên hiện tượng men gan cao.

Do thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày có chứa các chất độc hại, nấm mốc, chất bảo quản, aflatoxin… dần dần sẽ gây viêm gan.

Do rượu, bia

Nam giới ở nước ta có thói quen uống rượu bia rất nhiều trong cuộc sống hàng ngày. Rượu bia khi uống vào cơ thể với số lượng lớn và tần suất liên tục từ ngày này qua ngày khác, đều phải chuyển hóa qua gan và làm tổn thương các tế bào gan, suy yếu chức năng gan. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến men gan cao thường gặp nhất.

Gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ là hiện tượng tăng lượng mỡ tích tụ ở gan, bình thường lượng mỡ ở gan rất ít chỉ chiếm 2-4% trọng lượng gan. Khi siêu âm hình ảnh gan nhiễm mỡ, người ta quan sát thấy tế bào gan chứa đầy các hạt mỡ, lượng mỡ ở gan tăng lên từ 5-10% trọng lượng gan. Khi xét nghiệm máu ở các bệnh nhân gan nhiễm mỡ, người ta thường thấy hiện tượng men gan cao hơn bình thường.

Bệnh sốt rét

Bệnh sốt rét chính là nguyên nhân làm tăng men gan mà ít người ngờ đến nhất. Bệnh này gây ra bởi kí sinh trùng sốt rét, người bị bệnh này có các triệu chứng sốt cao, người rét run và thường bị tăng men gan. Đặc biệt, đối với thể bệnh sốt rét ác tính thì men gan tăng cao hơn.

Do các bệnh về đường mật

Bệnh nhân mắc các bệnh lý ở đường mật như viêm túi mật, giun chui ống mật, nhiễm trùng đường mật, khối u đường mật, teo đường mật bẩm sinh, sỏi mật, cũng là một nguyên nhân gây men gan tăng cao.

Do các bệnh lý khác

Do men gan không chỉ được tạo ra ở gan nên ở một số bệnh lý khác cũng gây men gan cao bao gồm: Bệnh rối loạn chuyển hóa sắt, đái tháo đường, bệnh đường hô hấp, bệnh tim mạch (bệnh lý cơ tim, nhồi ấu cơ tim…).

Do thuốc

Sử dụng thuốc trong điều trị cũng là một trong những nguyên nhân gây nên men gan cao. Nguyên nhân là vì hầu hết các thuốc đều cần phải được chuyển hóa qua gan của bệnh nhân, nên khi uống quá nhiều thuốc, gan phải làm việc liên tục dẫn đến quá tải, tăng men gan.

Ngoài ra, có một số loại thuốc sau khi uống là nguyên nhân gây tăng men gan trực tiếp như:

Kháng sinh: Penicilin, Ciprofloxacin, Isoniazid, nhóm azole

Thuốc chống động kinh: Carbamazepine, Phenytoin

Thuốc hạ mỡ máu: Simvastatin, Atorvastatin, Lovastatin, Pravastatin

Thuốc chống viêm, giảm đau Non steroid: Acetaminophen (đây là dòng thuốc giảm đau, hạ sốt thường được dùng, tuy nhiên dùng quá liều quy định gây tổn thương tế bào gan rất nhiều).

Thuốc nhóm Sulfonylureas: Glipizide

Do thói quen ăn uống và sinh hoạt

Thói quen ăn uống và sinh hoạt không điều độ là một trong những nguyên nhân dẫn đến men gan cao. Chế độ ăn có các thực phẩm bẩn, mốc, có các chất bảo quản, aflatoxin(thường có trong lạc, đậu mốc..), chất bảo quản …tích tụ lâu ngày sẽ ảnh hưởng đến chức năng gan.

Những người có thói quen ăn uống không lành mạnh thường bị béo phì, một trong những yếu tố nguy cơ cao dẫn đến bệnh gan.

Triệu chứng men gan cao

Các dấu hiệu men gan cao sẽ thể hiện rõ khi mức độ tăng men gan càng cao, cụ thể như sau:

Vàng da: Đây là một trong những biểu hiện men gan cao dễ nhận biết nhất, tuy nhiên khi bạn thấy hiện tượng này thì tình trạng bệnh gan đã ở mức đáng báo động.

trieu-chung-men-gan-cao

Vàng da là dấu hiệu dễ nhận biết nhất

Phân có màu bạc, nước tiểu đậm màu: Nguyên nhân là do bilirubin không thải trừ qua đường tiêu hóa được, phải thải qua đường tiểu tiện và đại tiện dẫn đến đổi màu phân và nước tiểu. Những bệnh nhân tắc mật thường gặp phải triệu chứng tăng men gan này.

Mẩn ngứa trên da: Nguyên nhân là do chức năng gan giảm, các độc tố trong cơ thể không thải trừ được qua gan, tích tụ lại thành các nốt mụn mẩn ngứa trên da, mẩn ngứa càng nhiều thì mức độ tích tụ độc tố càng cao. Đây là một trong những dấu hiệu men gan tăng xuất hiện sớm, vì vậy nên chú ý nếu thường xuyên bị mẩn ngứa trên da.

dau-hieu-men-gan-cao

Người bị men gan tăng rất hay bị mẩn ngứa da

Đau hạ sườn phải: Đây là vị trí của gan trong cơ thể người. Khi men gan tăng cao, bệnh nhân sẽ thấy đau âm ỉ tại khu vực này.

bieu-hien-cua-men-gan-cao

Khi tăng men gan, người bệnh sẽ thấy đau âm ỉ ở vùng bụng

Chán ăn, mệt mỏi: Do gan là một bộ phận đảm nhiệm chức năng tiêu hóa, nên khi men gan cao bệnh nhân thường thấy chán ăn, người mệt mỏi, sốt nhẹ, nôn, buồn nôn, đau bụng.

Bị bệnh tăng men gan khi nào cần đi khám bác sĩ?

Khi gặp phải các triệu chứng của men gan cao mà chúng tôi chia sẻ ở trên, bạn cần phải đến gặp bác sĩ để được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, phục vụ cho việc chẩn đoán. Triệu chứng bệnh men gan cao ở mỗi người là khác nhau. Bởi đây không phải là bệnh mà nó là dấu hiệu của 1 loại bệnh lý nào đó trong cơ thể, nên không thể tự chữa trị mà cần có chẩn đoán của bác sĩ. Từ đó, tìm ra nguyên nhân làm tăng men gan và có cách điều trị phù hợp.

Xét nghiệm men gan cao gồm những gì?

Khi bạn gặp bác sĩ, họ sẽ thường yêu cầu bạn thực hiện những xét nghiệm để chẩn đoán bệnh như sau:

Xét nghiệm đánh giá nồng độ các enzym trong gan như AST, ALT, ALP, GGT, LD

Xét nghiệm nồng độ Albumin và Bilirubin

Xác định thời gian đông máu, khi gan tổn thương thì chức năng đông máu ảnh hưởng dẫn đến làm chậm thời gian đông máu.

Chẩn đoán hình ảnh như: siêu âm, chụp CT, chụp cộng hưởng từ để kiểm tra gan và các mạch máu liên quan.

Các xét nghiệm để tìm các bệnh cụ thể như bệnh celiac, viêm gan tự miễn, thiếu hụt alpha-1 antitrypsin, bệnh Wilson và các loại virus như viêm gan siêu vi B, viêm gan siêu vi C, virus Epstein-Barr (EBV) hoặc Cytomegalovirus (CMV) …

Cách điều trị men gan cao

Như đã nói ở trên, men gan cao không phải là một bệnh lý riêng biệt mà nó là triệu chứng của nhiều loại bệnh lý ở gan hoặc các cơ quan khác trong cơ thể, hoặc do lối sống chưa phù hợp. Vì vậy, việc điều trị tăng men gan phải dựa trên nguyên nhân gây nên tình trạng này.

Nguyên tắc điều trị tăng men gan

Việc chẩn đoán và điều trị men gan cao cần dựa trên nguyên nhân, cơ chế của bệnh để từ đó đưa ra phương hướng điều trị phù hợp, người bệnh cần cung cấp các thông tin đầy đủ cho bác sĩ để có những chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây bệnh.

Nếu nguyên nhân do viêm gan virus thì cần điều trị bằng thuốc kháng virus, hạ men gan và bảo vệ gan.

Nếu nguyên nhân do dùng thuốc thì ngừng việc sử dụng thuốc đó lại.

Nếu nguyên nhân do uống nhiều rượu bia thì cần dừng ngay việc sử dụng các chất có cồn, không hút thuốc lá.

Đồng thời, người bị men gan cao nên duy trì chế độ ăn hợp lý, tăng cường hoa quả, rau xanh, rèn luyện thể dục thường xuyên nâng cao thể trạng.

Các phương pháp điều trị men gan tăng cao

Chúng ta có 2 phương pháp chính dùng thuốc và không dùng thuốc để làm giảm men gan cao:

Cách chữa men gan cao không dùng thuốc

Điều chỉnh lối sinh hoạt điều độ, phù hợp, ăn đúng bữa, ngủ đúng giờ, không thức khuya.

Uống nhiều nước hàng ngày, tăng thải độc trong cơ thể.

Kiêng uống rượu bia và các chất kích thích có hại. Rượu là loại thức uống khi dùng với liều lượng nhỏ 1-2 chén mỗi ngày thì tốt, nhưng nếu dùng lượng lớn và trong thời gian dài thì rất có hại cho gan, phải chuyển hóa và đào thải liên tục lượng ethanol đó ra khỏi cơ thể. Nhiều người uống rượu đến mức cơ thể bị ngộ độc rượu, chức năng gan suy giảm nhanh chóng, men gan tăng cao quá mức cho phép nhiều lần. Bởi vậy, việc tiên quyết đầu tiên là bệnh nhân hoàn toàn không uống rượu. Đây là cách làm hạ men gan hiệu quả.

Cách giảm men gan bằng thuốc

Có 2 cách chữa bệnh men gan bằng thuốc thường gặp nhất là thuốc Tây Y và thuốc Đông Y. Men gan cao là dấu hiệu của nhiều loại bệnh lý khác nhau, cần phải được chẩn đoán bởi các bác sĩ thông qua các xét nghiệm cơ bản. Vì vậy, khi thấy các dấu hiệu men gan cao người bệnh không được tự ý dùng thuốc mà phải thăm khám và uống thuốc theo chỉ dẫn của các bác sĩ Tây Y, Đông y.

Cách phòng chống bệnh tăng men gan

Các biện pháp phòng ngừa và hạ men gan một cách tự nhiên có thể kể đến như sau:

Duy trì cân nặng phù hợp. Có thể nhận biết qua chỉ số BMI của cơ thể (BMI = cân nặng/ (chiều cao x chiều cao), chỉ số BMI trong khoảng 18 – 25 là bạn đang có mức cân nặng phù hợp với chiều cao. Nếu BMI >25, bạn đang thừa cân, béo phì hãy cố gắng giảm cân xuống mức cân nặng phù hợp và duy trì nó. Việc giảm cân lành mạnh dựa trên giảm tinh bột, đường, chất béo trong khẩu phần ăn, hạn chế ăn muộn sau 20h và kết hợp với tập luyện thể thao hợp lí.

Tập luyện thể dục thể thao hàng ngày để nâng cao sức đề kháng và tăng cường miễn dịch.
Uống nhiều nước mỗi ngày, trung bình 2- 2,5 lít nước để tăng cường thải độc tố trong cơ thể qua đường tiết niệu.

Xây dựng một chế độ dinh dưỡng phù hợp dựa trên tình trạng sức khỏe tổng quát của bản thân. Cẩn thận trong lựa chọn thực phẩm, ưu tiên những loại biết rõ nguồn gốc xuất xứ. Nên ăn nhiều rau xanh, quả chín, thực phẩm tươi hơn là các thực phẩm qua chế biến như xúc xích, lạp xưởng..nhiều chất bảo quản. Tránh ăn lạc, đậu bị mốc, khoai tây xanh vỏ. Hạn chế rượu, bia và các chất kích thích có hại cho cơ thể.

Sử dụng các thảo dược bổ gan như đông trùng hạ thảo hàng ngày là một cách rất hiệu quả trong hỗ trợ các bệnh lý về gan gây men gan cao. Theo nghiên cứu lâm sàng trên 14 bệnh nhân gan nhiễm mỡ, sử dụng 3g Đông trùng hạ thảo mỗi ngày giúp giảm đáng kể nồng độ men gan, cụ thể giảm 70% enzyme AST, giảm 63% ALT, giảm 64% GGT trong thời gian điều trị 90 ngày. Các nghiên cứu trên động vật đều cho thấy, Đông trùng hạ thảo có thể ức chế quá trình xơ hóa gan do rượu, làm chậm sự phát triển bệnh xơ gan và cải thiện chức năng gan đáng kể.

phong-ngua-men-gan-cao-bang-dong-trung-ha-thao

Đông trùng hạ thảo rất hiệu quả trong hỗ trợ điều trị men gan tăng

Men gan cao là một trong những dấu hiệu nguy hiểm mà mọi người cần lưu ý quan tâm đến sức khỏe của mình hơn. Khi men gan cao đi cùng với các dấu hiệu, triệu chứng thường gặp như chúng tôi nêu ra ở trên, bệnh nhân cần được thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa và xây dựng cho mình một lối sống lành mạnh, tích cực để điều chỉnh, đẩy lùi bệnh tật.

Comments
Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bản đồ Zalo Messenger Gọi ngay
Gọi ĐT tư vấn ngay
Chat ngay qua Messenger
Chat ngay qua Zalo
Xem bản đồ chỉ đường